The Trap Introduction

The Trap - How we lost our Freedom ‘The Trap’ is een documentaire reeks in drie delen van Adam Curtis, die in het voorjaar 2007 door de BBC is uitgezonden. The Trap gaat in op ons begrip van vrijheid en individuele keuze en hoe deze vrijheid in de afgelopen decennia steeds verder is ingeperkt. Niet alleen op maatschappelijk niveau maar ook in organisaties. Alhoewel ‘The Trap’ deze ontwikkelingen bekijkt vanuit een Brits perspectief, zijn veel onderwerpen een op een te vertalen naar de Nederlandse situatie. Het geheel geeft een beklemmend en soms angstaanjagend beeld hoe allerlei ontwikkelingen waar wij geen zicht op hebben, indirect de keuze hebben bepaald voor de wijze waarop wij onze maatschappij en organisaties inrichten. Klik op 'lees verder' voor de algemene introductie van Adam Curtis van ‘The Trap’.

‘Vrijheid voor het individu is de droom van onze tijd. Dat is wat leiders ons beloofd hebben te geven, hoe we ons definiëren en over ons zelf denken, en waar we bereid zijn oorlog voor te voeren. Maar als we een stap terugdoen en kijken wat vrijheid vandaag de dag daadwerkelijk voor ons betekent, dan is een vreemde en beperkte soort vrijheid. 

Politici hebben geprobeerd ons te bevrijden van de ‘oude’ bureaucratie, maar ze hebben een veel fijnmaziger systeem van sociaal management geïntroduceerd dat gedreven wordt door ‘targets’ en cijfers. Overheden die zich gecommitteerd hebben aan het creëren van een grotere keuzevrijheid, hebben in feite een steeds grotere maatschappelijke ongelijkheid veroorzaakt en de sociale mobiliteit, althans in Groot-Brittannië, doen instorten. In het buitenland, in Irak en Afghanistan, hebben de pogingen om ons idee van vrijheid op te dringen geleid tot een bloedige tegenstelling en de opkomst van een autoritaire, antidemocratische vorm van de Islam. Dit op zijn beurt heeft geleid tot de dreiging van terroristische aanslagen en het opschorten, althans wederom in Groot-Brittannië, van wetten die onze vrijheid dienen te beschermen.

‘The Trap’ laat zien hoe in de afgelopen decennia een simplistisch beeld is ontstaan van mensen als egoïstische, bijna roboteske creaturen, die vrijheid binnen bepaalde grenzen krijgen toebedeeld en waarvan een bepaald type gedrag wordt verwacht. Dit model is ontstaan uit ideeën en technieken ontwikkeld in de Koude Oorlog, die er voor dienden om het gedrag van de Sovjettegenstander te interpreteren en controleren. Mathematici zoals de Nobelprijswinnaar John Nash ontwikkelden paranoïde speltheorieën, die er van uit gingen dat mensen zelfzuchtige en geïsoleerde individuen zijn, die elkaar wantrouwen en voortdurend uitzijn op eigen gewin. Dit model is in de zestiger jaren verder doorontwikkeld door biologen, antropologen, radicale psychiaters en aanhangers van het vrije marktdenken. Het heeft ook het politieke denken sinds de zeventiger jaren beïnvloed en de wijze waarop mensen zichzelf zien. 

Deze simplistische ideeën over het gedrag van mensen legden de basis voor nieuwe vormen van controle, zowel binnen de maatschappij als binnen organisaties. We bevinden ons, aldus Curtis, in een zelfgemaakte val (trap), waarin we denken dat onze vrijheden veel groter zijn geworden, maar door allerlei controlemechanismen onze werkelijke vrijheid alleen maar is afgenomen.’ 

Deel 1: ‘The Trap, How we lost our freedom’: een algemene introductie van het onderwerp met aandacht voor de speltheorieën uit de Koude Oorlog. 

Deel 2: ‘The Trap, The lonely Robot’: de mechanisering van de mens en de introductie van managementsystemen voor controle binnen de publieke sector (m.n. part 5 of 6). 

Deel 3: ‘The Trap, We will force you to be free’: de export van de westerse opvattingen over vrijheid en de reactie die dit over de gehele wereld heeft gegeven en nog steeds geeft.

 
RocketTheme Joomla Templates